GRAĐANIN NOVINAR: Uticaj društveno-angažovane muzike

0
221

Piše: Bojan D.

Već dugo angažirana umjetnost, slično kao istraživačko novinarstvo, ispituje i ukazuje na negative pojave u drušvu, otkriva nepravdu i kritikuje sistem, te  ukazuje na neke bolje modele. Muzika, kao vid umjetnosti, je jedan od najpopularnijih i najefikasnijih medija za prenošenje društveno-angažovanih poruka. Putem radija, televizije, a prvenstveno interneta, kroz društvene mreže i youtube kanale moguće je danas, uz tesktove i video spotove ili bez njih, prenijeti riječi, simbole i emocije koji upućuju na društveno-političke probleme i opisuju ih, bune se protiv sistema i vremena u kojem živimo.

Iako ne postoji precizna definicija, društveno-angažovana muzika je ona koja upućuje na socijalnu nepravdu, rodne, etničke i druge nejednakost, korupciju, političke malverzacije, nepotizam, rat i ostale probleme s kojima se građani suočavaju. Često je povezana i sa radikalnijim oblicima neposrednog političkog djelovanja. John Lennon i Bob Marley su muzikom i tekstovima 1970tih upućivali i bili otvoreno protiv rata u Vijetnamu i pokretali mlade na masovnija okupljanje i demonstracije. Da bi se jedan muzički stvaralac/bend nazvao društveno angažovanim ne mora nužno imati političke tekstove – nekad bi se bendovi poistovijećivali sa određenim političkim pozicijama, bez obzira što su pjevali ljubavne pjesme.

Na našim prostorima još iz vremena bivše Jugoslavije postojali su bendovi koji su se direktno ili indirektno bavili društveno-angažovanim temama. Pod uticajem novog vala iz Zapadnog bloka, ovaj muzički pravac, koji je ostavio snažan uticaj i na današnje mlade, pojavljuje se i u Jugoslaviji krajem 70tih, a s njim i politički eksplicitnije pesme. Parafi u Rijeci su bili najvjerovatnije prvi društveno angažirani bend u bivšoj Jugoslaviji i svakako preteča novih punk zvukova. Zatim dolaze Bijelo Dugme u Sarajevu, Haustor i Azra u Zagrebu, Disciplina kičme i Šarlo akrobata u Beogradu, te Pankrti u Ljubljani.

Malo kasnije u Sarajevu se pojavljuje i new-primitives muzička scena koju je pokrenula i predvodila sarajavska raja’’ i koja je, kroz humor i sarajevski žargon, ukazivala na problem malog jugoslovenskog čovjeka koji se tada nalazio na jednoj veliko raskrsnici i u sveopćem padu jednog sistema. U ovaj pravac spadaju svakako Elvis G. Kurtović i Zabranjeno pušenje kojem je zbog uzvika Crk’o maršal, na koncertu u Rijeci 1984. Godine, bila otkazana daljnja turneja, a i meidji su ih bojkotovali. Bilo je to bunt protiv sistema, kritika tadašnjeg režima koji mu je u određenoj mjeri i gledao kroz prste, pa čak ga i podržavao,dopuštajući da se obični puk uz njegove ritmove zabavi.

Rat, podjela, novi politički sistem i njegove elite, korupcija i ekonomska i opća stagnacija, kao i siromaštvo, svakako su dali mnogo materijala za novu generaciju društveno angažovanih muzičare. Pored alternativnih rock’n’roll bendova kao što su Leku Štuke i Zoster, na scenu dolaze još i eksplicitni hip-hop izvođači kao Beogradski sindikat, Edo Maja, Frankie, Marchelo te punk-ska-reggae bendovi Kultur Shock i Dubioza Kolektiv. Nepravda, rat, poremećeni sistem vrijednosti, izbjeglištvo, korupcija…  sve su to teme o kojima oni zajedno sa svojom publikom pjevaju.

Ipak, šta danas znači društveno-angažovana muzika?

Vjerovatno ništa više nego odraz društva u kojem živimo i njegove sveopće apatije. Možemo konstatovati da je ušla u mainstream i prihvaćena je od sistema, više kao vrsta zabave nego kao prijetnja. Pasivnost današnje muzicke scene rock kritičar Petar Janjatović vidi u konformizmu novih bendova kojima je važnija karijera.

Ogroman broj ljudi je zaista posvećen tome da organizuje svoj život što udobnije i kvalitetnije. Profit je odavno postao glavni bog, internet opet daje mogućnost da se gurne glava u pesak. Rekao bih da literatura, film i muzika imaju mnogo manju snagu nego što su je nekada imali, kaže Janjatović za portal radio Slobodna Evropa.

Međutim, da li muzika i tekstovi uistinu mogu podstaći slušatelje na neki politički i društveni angažman? Angažirana muzika ne može promijeniti svijet, ali možda može prenijeti ideju, emociju, stav, utjecati na promisljanje o bližoj okolini i svijetu u kojem živimo? I može, na kraju, biti dokument jednog vremena kao što je to bio Novi val i New primitives scena u bivšoj Jugoslaviji.

NAPOMENA:

Objavljeni sadržaj i komentari na web stranici IMEP.ba je odgovornost autora sadržaja (fizičke ili pravne osobe) i ne reflektuje ciljeve ili stavove Pograma osnaživanja nezavisnih medija (IMEP), CPCD-a ili OTVORENE MREŽE.

Svi komentari i sadržaji se prethodno moraju odobriti od strane administratora prije nego budu vidljivi na portalu.

Svi sadržaji kao i stavovi i mišljenja komentatora odražavaju stavove i mišljenja isključivo onih koji ih postavljaju. Redakcija IMEP.ba je u slučaju komentara koji izazivaju rasnu, nacionalnu ili vjersku mržnju, te potiču na nasilje dužna obavijestiti nadležne organe o takvom pristiglom komentaru, te isti ukloniti čim bude uočen ili prijavljen.

 

 

 

 

OSTAVITI ODGOVOR