Čekajući da Vijeće Evrope da svoje mišljenje na dostavljene odgovore, BiH ništa ne preduzima da spremno dočeka odgovor, pogotovo ako on bude pozitivan čime se otvaraju vrata za ozbiljnije korišenje fondova EU.

IPA-programi podrške koji se otvaraju za BiH su programi za Pomoć u tranziciji i jačanje institucija, Prekogranična saradnja, Regionalni razvoj – promet i komunikacije, okolina i regionalna konkurentnost, Razvoj ljudskih potencijala i Ruralni razvoj.  Stepen prioriteta programa ili komponenti je određen za svaku zemlju učesnicu programa, a sve u cilju maksimalnog prilagođavanja specifičnostima date zemlje. Svaka komponenta je dobila upravljačku strukturu sačinjenu od upravljačkog tijela i agencija za realizaciju dogovorenog.

Iskustva nama najbliže Republike Hrvatska bi BiH mogla koristiti kao primjer, ali ne i dobar primjer tranzicije zemlje od kandidature do dobijanja punopravnog članstva EU. Na tim iskustvima – šta je dobro urađeno, a šta nije – BiH može da trasira svoj put korišćenja pretpristupnih sredstava iz Instrumenta pretpristupne pomoći IPA ili Instrument for Pre-Accession assistance.  Za sveukupnu koordinaciju programa IPA u RH zaduženo je Ministarstvo regionalnoga razvoja i fondova Europske unije, a za sveukupno financijsko upravljanje Ministarstvo financija. Za provođenje svake od 5 komponenti IPA-programa uspostavljena je posebna operativna struktura, koja se sastoji od upravljačkog tijela i agencija. U Hrvatskoj su, recimo, kroz IPA program finansirali projekte usklađivanja nacionalnih zakona sa zakonodavstvom Europske unije, primjene usklađenog zakonodavstva, kao i pripreme za provođenje sjedinjavanja i poljoprivredne politike EU. IPA je imao ključni zadatak u izgradnji sistema upravljanja i kontrole sredstvima fondova Europske unije, a finansijska podrška za RH u periodu od 2007. do 2013. godine iznosila je nešto manje od milijardu eura s tim da je taj iznos mogao da bude mnogo veći.

IPA je praktično nastavak politike ranijih fondova koju su bili u službi jačanja privrednog ambijenta Hrvatske: CARDS, PHARE, ISPA i SAPARD. Svaki od  ovih fondova je imao svoju ulogu i značaj, kao i način realizacije, od nemogućnosti direktnog učešća na realizaciji projekta za šta je bilo neophodno posredovanje državnih institucija, agencija i nevladnih organizacija do direktnog sufinansiranja projekata i to do 75 posto potreba dok je ostatak davala država ili korisnik projekta. EU inače  donosi finansijske perspektive na vremenski period od 7 godina i Hrvatska se trenutno nalazi u realizaciji perspektive 2014.-2021. godina koja je uslijedila nakon perspektive 2007.-2013. godine.

IPA fondovi se sastoje iz pet etapa ili komponenti. Prvi komponenta je pomoć u tranziciji i jačanju institucija finansiranje projekte iz područja pravosuđa, unutrašnjih poslova i zaštite ljudskih prava, te jačanja nevladinih organizacija, zaštite kulturnih i prirodnih bogatstava, poreza, saobraćajne politike, zdravstva i ekologije. Druga komponenta je održivi razvoj, privredni razvoj te poboljšanje kvalitete života u pograničnim područjima i Republika Hrvatska u okviru IPA komponente II sudjeluje u 3 prekogranična programa s državama članicama EU, 3 prekogranična programa s državama korisnicama IPA programa, te 2 transnacionalna programa. IPA III. Treća komponenta sastoji se od tri programa: saobraćaj, ekologija i regionalna konkurentnost i iako su sve tri komponente usmjerene na jačanje konkurentnosti hrvatskog privrednog ambijenta – potencijalni korisnici sredstava su organi državne uprave, javne i naučne ustanove te poslovna zajednica. Četvrta komponenta jača mjere usmjerene na stimulisanje zapošljavanja, obrazovanja i usavršavanja, te socijalno uključivanje kao preteča Europskog socijalnog fonda. I peta komponenta ili IPARD je pretpristupni program EU za poljoprivredu i ruralni razvoj u finansijskom razdoblje 2007. – 2013. godine s glavnim ciljem unaprjeđenja poljoprivrednog sektora i jačanja konkurentnosti poljoprivrednih proizvoda, poboljšanja tržišne efikasnosti i provođenje EU standarda, te razvoja ruralne ekonomije.

Fond za finansiranje kohezijske politike je težak 376. milijardi eura. Osnovna svrha te politike jeste smanjenje uticaja državne politike i socijalnih i teritorijalnih razlike koje postoje između regija Evropske unije, te jačanje evropskog privrednog ambijenta. Kohezijska politika se finansira iz tri glavna fonda, a na raspolaganju su u ovoj financijskoj perspektivi još dva: Evropski fond za regionalni razvoj i Europski socijalni fond  koji su poznati pod nazivom „strukturni fondovi“. Svih ovih pet fondova ima zajednički naziv Europski strukturni i investicijski fondovi (ESI fondovi), a nadležni organ za upravljanje ESI-fondovima u Hrvatskoj je Ministarstvo regionalnoga razvoja i fondova Europske unije.

Programi Unije predstavljaju integrirani niz aktivnosti koje usvaja Europska unija u svrhu jačanja saradnje između država članica u različitim područjima povezanim sa zajedničkim politikama EU. Ovi programi su namijenjeni zemljama članicama EU, ali su se s vremenom pokazali i kao dobri instrumenti za pripremu budućih članica ili trećih zemalja, te za stvaranje finansijskih i administrativnih kapaciteta u pojedinim sektorima. Glavna karakteristika Programa Unije je da su podijeljeni isključivo prema sektorima i prate sektorske politike EU, pa samim time omogućavaju i lakše traženje finansiranja od strane korisnika kao naprimjer program “Kultura” koji finansira različite projekte u domeni kulture, “Sedmi okvirni – program za istraživanje i razvoj” koji finansira međunarodne projekte u obalasti nauke, istraživanja i inovacija na prostoru EU ili “Marco Polo” koji finansira projekte u području transporta i tako dalje.

Do trenutka pristupanja u Europsku uniju Hrvatska je aktivno učestvovala u više Programa Unije: Sedmi okvirni program za istraživanje, tehnološki razvoj i demonstracijske aktivnosti (FP7); Kultura 2007. – 2013.;  Media 2007.;  PROGRESS;  Evropa za građane; Okvirni program za konkurentnost i inovacije (CIP);  Mladi na djelu; Erasmus Mundus II; Drugi program aktivnosti Zajednice u području zdravstva 2008. – 2013; Carine 2013;  Fiscalis 2013; Program za cjeloživotno učenje; Građansko i kazneno pravo;  Finansijski instrument civilne zaštite i Mehanizam Zajednice za civilnu zaštitu te Marco Polo II.

U Hrvatskoj je na nacionalnom nivou osigurana dostupnost informacija i pomoć potencijalnim učesnicima za prijavu projekata na programske konkurse. Unutar nadležnog tijela državne uprave djeluje služba tehničke podrške za pojedini Program Unije, odnosno nacionalna kontakt tačka ili nacionalni koordinator zadužen za informisanje, marketing i vidljivost programa putem koje šira javnost i potencijalni korisnici mogu zatražiti sve potrebne informacije vezane uz određeni Program Unije.

A u BiH?

Njegoš Kutić mr.ecc.

 

 

 

OSTAVITI ODGOVOR